Kỉ niệm hay kỷ niệm hay kỹ niệm đúng chính tả?

Kỉ niệm mới là cách viết đúng chính tả, còn kỷ niệm và kỹ niệm đều là cách viết sai. Nếu bạn đang phân vân giữa ba cách viết này, nguyên nhân gần như chắc chắn nằm ở việc chưa nắm rõ quy tắc dùng “i” và “y” trong tiếng Việt — một điểm rất nhiều học sinh mắc phải khi làm bài tập hoặc viết văn.

Kỉ niệm, kỷ niệm, kỹ niệm — từ nào đúng?

Câu trả lời đúng là kỉ niệm. Đây là từ được ghi nhận trong từ điển tiếng Việt với âm đầu “ki” viết bằng chữ “i” ngắn. Hai cách viết còn lại — kỷ niệm và kỹ niệm — đều không tồn tại trong tiếng Việt chuẩn và không mang nghĩa gì.

Vậy tại sao nhiều người lại viết sai? Trong tiếng Việt, “i” và “y” đôi khi có thể thay thế cho nhau ở một số từ, ví dụ như kì và kỳ (kì thi / kỳ thi), lí và lý (lí do / lý do). Thói quen này khiến nhiều người tự ý áp dụng tương tự cho “kỉ niệm” và viết thành kỷ niệm. Thế nhưng không phải cặp từ nào cũng có thể hoán đổi “i”/”y” tự do — và “kỉ niệm” là trường hợp chỉ chấp nhận “i” ngắn.

Kỉ niệm nghĩa là gì và dùng trong trường hợp nào?

Kỉ niệm là danh từ chỉ những ký ức, hình ảnh hoặc sự vật gắn với một sự kiện đáng nhớ trong quá khứ. Từ này cũng được dùng như động từ với nghĩa tổ chức hoạt động để nhớ lại một mốc thời gian có ý nghĩa.

Hai nghĩa này xuất hiện rất phổ biến trong bài tập làm văn, bài kiểm tra và giao tiếp hằng ngày:

• Kỉ niệm là danh từ: “Chiếc bút này là món quà kỉ niệm cô giáo tặng tôi trước khi chuyển trường.” — “kỉ niệm” ở đây chỉ một vật gắn với ký ức.
• Kỉ niệm là động từ: “Trường tổ chức lễ kỉ niệm 40 năm ngày thành lập.” — “kỉ niệm” ở đây chỉ hành động tưởng nhớ, kỷ khánh.

Thêm hai ví dụ gần với bài viết học sinh:

• “Những kỉ niệm về mùa hè năm lớp Sáu luôn khiến tôi mỉm cười mỗi khi nhớ lại.”
• “Chúng tôi cùng nhau ôn lại những kỉ niệm đẹp của ba năm học dưới mái trường này.”

Vì sao học sinh hay nhầm “kỉ niệm” thành “kỷ niệm”?

Lý do chính là ảnh hưởng từ các cặp từ được phép dùng cả “i” lẫn “y” như kì/kỳ, lí/lý, mĩ/mỹ. Khi đã quen viết kỳ thi, lý do, não bộ tự động áp quy tắc đó cho “kỉ niệm” và cho ra kỷ niệm.

Điều ít ai để ý là những cặp từ được phép thay thế “i/y” thường là từ Hán Việt có âm tiết đứng độc lập hoặc đứng đầu từ ghép theo một quy ước riêng. “Kỉ” trong “kỉ niệm” thuộc nhóm chỉ chấp nhận “i” ngắn, không nằm trong danh sách được phép hoán đổi. Nắm được điều này giúp tránh nhầm lẫn tương tự ở các từ khác.

Mẹo ghi nhớ nhanh

Liên tưởng theo nghĩa: kỉ niệm gắn với ký ức — mà “ký ức” viết bằng “y”. Nhưng bản thân từ “kỉ” thì lại viết bằng “i” ngắn, giống như từ “kí ức” (cũng là cách viết đúng song song). Cách đơn giản nhất: nhớ rằng trong “kỉ niệm”, chữ “i” đứng sau “k” và trước dấu hỏi — đó là “i ngắn”, không phải “y dài”. Mỗi lần phân vân, hãy đọc to “kỉ” lên và nhớ: ngắn thôi, không kéo dài.